Cafés in oud-IJmuiden

Na de openstelling van de Vissershaven (1896) begonnen ondernemende herbergiers zich in de omgeving van de haven te vestigen. Daar Oud-IJmuiden was gebouwd op hooggelegen duingronden, moest men om de haven te bereiken gebruik maken van afritten en houten trappen. Recht voor deze afritten en trappen bouwde men aan de lopende band cafés en restaurants, zodat alleen al aan de Bik en Arnoldkade over een betrekkelijk korte afstand zeven dranklokalen werden geopend.

Op de hoek van de Neptunusstraat met Bik en Arnoldkade liet Cor Moot een kruidenierswinkel verbouwen tot café Duinzicht. Dit café is enige jaren later overgenomen door de weduwe Baak.
Recht daartegenover, op de hoek van de Visseringstraat, opende Piet Huier café De Uitkijk en op de hoek van de Breesaapstraat trachtte B.A. Kruidbos zijn klanten in café ‘t Scheepje te lokken en naast House for Sailor’s Rest werd café-restaurant Kamperduin in bedrijf gesteld.
Beneden aan de hoogte, waar de Bik en Arnoldkade en de Prins Hendrikstraat versmolten tot een geheel, opende Nico Hol café Marktzicht en als hekkensluiter fungeerde café-restaurant De Kroon van W. Koningstein.

In 1899 telde Oud-IJmuiden vierenveertig kroegen, café-restaurants en hotels; niet meegerekend de talrijke snoep-, tabaks- en kruidenierswinkeltjes die clandestien drank verkochten. Tijdens een interview drukte de oud-vletterman Dorus Dropman het nogal kernachtig uit: “IJmuiden liep destijds op jenever”. Aangelokt door de kermisachtige drukte aan de IJmond kwam een bepaald soort vrouwen uit de hoofdstad de situatie eens opnemen. De Amsterdamse boot, die ook zondags de verbinding tussen de hoofdstad en IJmuiden onderhield, vervoerde dikwijls tien of meer prostituees naar IJmuiden.

In de volle kroegen vonden zij aftrek genoeg. In deze kosmopolitische gemeenschap leefde iedereen zijn eigen leven en met de moraal nam men het toen niet zo nauw. Voor een groot deel van de IJmuider bevolking, ongeacht zijn of haar maatschappelijke positie en voor de talrijke buitenlandse vissers, gold er slechts één leus:

Drink ik dan sterf ik,
Drink ik niet dan bederf ik.
Beter drinken en gestorven
dan niet te drinken en bedorven.

Overdag deden de cafés dienst voor zakelijk overleg, zoals van de vishandelaren en voor het vinden van werkgelegenheid op zee of aan de wal. Het was ook in de cafés dat vóór de Eerste Wereldoorlog gewoonlijk de lonen werden uitbetaald, aan vissers, kolenwerkers, timmerlieden en stenensjouwers. Een gedeelte van het (extra) loon werd daarna vaak direct besteed.

In 2006 is door de gemeente Velsen een boekje met een fietsroute door IJmuiden uitgegeven. De route is 21 km. lang. Beginpunt is de parkeerplaats aan de Meervlietstraat te Velsen-Zuid. Vanaf de parkeerplaats via de Zuiderdorpstraat het dorp in.
Hieronder een knop naar het boekje om te downloaden of printen:

Een wandelroute van 5,5 km gemaakt door Ontdek Oud IJmuiden vindt u hier

In het museum vindt u nog veel meer informatie over het ontstaan en de ontwikkeling van IJmuiden.

Bronnen: Bibliotheek Zee- en Havenmuseum, boek: Bles voor de kop van C. van Es, Ed Steenkiste op Youtube, beeldbank noordhollands archief: nha.nl, beleefoudijmuiden.nl, ontdekoudijmuiden.nl